SSD yaddaş daşıyıcılarından məlumatların peşəkar bərpası

SSD (Solid State Drive) müasir kompüterlərdə, noutbuklarda və serverlərdə geniş istifadə olunan yüksək sürətli yaddaş qurğusudur. Mexaniki hissələrə malik olmadığı üçün HDD-lərlə müqayisədə daha sürətli, səssiz, enerjiyə qənaətcil və zərbəyə daha davamlıdır.

Lakin yüksək etibarlılığına baxmayaraq, SSD-lərdə də müxtəlif səbəblərdən məlumat itkisi baş verə bilər. SSD texnologiyasının mürəkkəb quruluşu səbəbindən məlumatların bərpası xüsusi avadanlıq və peşəkar təcrübə tələb edir.

SSD-də məlumat niyə itir?

SSD yaddaş qurğularında məlumat itkisinə ən çox aşağıdakı səbəblər rast gəlinir:

Firmware (mikroproqram) nasazlığı
Kontroller (Controller) sıradan çıxması
NAND yaddaş çiplərinin zədələnməsi
Elektrik gərginliyi və qısaqapanma
PCB (elektron lövhə) nasazlığı
Fayl sisteminin zədələnməsi
Təsadüfi silinmə və ya formatlama
SSD-nin BIOS və ya Windows tərəfindən tanınmaması
Uzunmüddətli istifadə nəticəsində NAND hüceyrələrinin köhnəlməsi

SSD-dən silinmiş məlumatları bərpa etmək mümkündürmü?

SSD-də silinmiş faylların bərpası HDD-lərlə müqayisədə daha mürəkkəbdir. Bunun əsas səbəbi TRIM texnologiyasıdır.

TRIM aktiv olduqda əməliyyat sistemi silinmiş məlumatların yerləşdiyi yaddaş bloklarını boş kimi qeyd edir və SSD həmin blokları sonradan fiziki olaraq təmizləyir. Bu proses baş verdikdən sonra məlumatların bərpası əksər hallarda mümkün olmur.

Lakin aşağıdakı hallarda məlumatların bərpası mümkün ola bilər:

TRIM deaktiv olduqda
SSD uzun müddət istifadə edilmədikdə
Silinmiş məlumatların üzərinə yeni məlumat yazılmadıqda
Firmware nasazlığı nəticəsində məlumatlar əlçatmaz olduqda

Hər bir SSD fərqli quruluşa malik olduğundan bərpa imkanı yalnız diaqnostikadan sonra müəyyən edilir.

Nasaz SSD-dən məlumatların bərpası

SSD ümumiyyətlə işləmirsə və ya kompüter tərəfindən tanınmırsa, problem aşağıdakı komponentlərdən biri ilə bağlı ola bilər:

SSD Controller
NAND Flash yaddaş çipləri
PCB (elektron lövhə)
Firmware
Enerji idarəetmə sxemi

Belə hallarda adi proqramlarla məlumatların bərpası mümkün olmur. Xüsusi laboratoriya avadanlıqları və peşəkar məlumat bərpası metodlarından istifadə edilir.