Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, SSD-dən uzunmüddətli arxiv saxlanması üçün istifadə etmək ən yaxşı seçim deyil. Əgər SSD uzun illər enerji mənbəyinə qoşulmadan qalarsa, üzərindəki məlumatlar zədələnə və ya tamamilə yox ola bilər. HDD-lərdən fərqli olaraq, SSD-lər məlumatı maqnitlə deyil, NAND-flaş yaddaş hüceyrələrində elektrik yükünü dəyişməklə saxlayır.
HDD-lər məlumatı maqnit lövhələr üzərində yazdığı halda, SSD-lər elektrik yüklərinə əsaslanır. NAND-flaş yaddaş enerji asılı olmayan texnologiyadır, yəni enerji kəsildikdən sonra da məlumat saxlanılır. Lakin enerjisiz vəziyyətdə məlumatın saxlanma müddəti məhduddur və bu müddət yaddaş tipindən, temperaturdan və hüceyrələrin köhnəlmə səviyyəsindən asılıdır.
JEDEC standartlarına görə:
-
QLC yaddaşlı SSD-lər — təxminən 1 il
-
TLC NAND — 3 ilə qədər
-
MLC NAND — 5 ilə qədər
-
Peşəkar SLC NAND — 10 ilə qədər
İstehlakçı bazarında əsasən TLC və QLC yaddaşlı SSD-lər istifadə olunduğu üçün, 12–18 aydan uzun müddət enerjisiz saxlanan SSD-lərdə məlumat itkisi riski artır.
XDA Developers jurnalistləri və test mütəxəssislərinin fikrincə, müasir QLC yaddaşlar əvvəlkindən daha etibarlıdır və 2025-ci ildə real saxlanma müddəti çox vaxt 2–3 ilə qədər çata bilir. Lakin zaman keçdikcə hüceyrələrdəki elektrik yükü azalır və bu müddətdən sonra oxuma xətaları və ya tam məlumat itkisi riski kəskin artır.
Bu səbəbdən, adi istifadəçi səviyyəli SSD-lər fotoqraflar, videoqraflar və tədqiqatçılar üçün arxiv məqsədilə etibarlı hesab edilmir.
HDD-lər də zamanla köhnəlir, lakin enerjisiz uzun müddətə daha davamlıdır.
Qeyd olunur ki, adi istifadəçilərin əksəriyyəti üçün bu problem ciddi risk yaratmır. Əgər SSD işlək kompüter və ya noutbukda quraşdırılıbsa və nadir hallarda uzun müddət enerjisiz qalırsa, məlumatlar təhlükəsizdir. Ən çox məlumat itkisi gərginlik sıçrayışları, istehsal qüsurları və ya hüceyrələrin aşınması səbəbindən baş verir.
Mütəxəssislər həmçinin xatırladır ki, SSD-lər, ümumiyyətlə, əbədi deyil. NAND-flaş yaddaşın məhdud sayda yazma dövrü var və zamanla disk sıradan çıxır. Lakin istifadəçilərin çoxu SSD-ni resursu bitməmiş dəyişir.
Həll yolu — ehtiyat nüsxələmə (Backup)
XDA Developers məlumat itkisinə qarşı ən effektiv yolun rezerv nüsxələmə olduğunu xatırladır. Məşhur 3-2-1 qaydası belədir:
-
Məlumatın 3 nüsxəsi
-
2 fərqli növ daşıyıcıda
-
Onlardan 1-i uzaq məkanda (cloud və ya off-site) saxlanmalıdır
Bu qayda şəxsi kompüter, şəbəkə yaddaşı (NAS) və bulud saxlama ilə asanlıqla həyata keçirilə bilər.
Qlobal SSD bazarı
2024-cü ildə qlobal SSD bazarının həcmi 17,79 milyard ABŞ dolları təşkil edib. Bu məbləğin təxminən 40%-i Şimali Amerikanın payına düşür (Fortune Business Insights).
Pandemiya dövründə uzaqdan iş və onlayn xidmətlərin artması SSD satışlarını yüksəltsə də, təchizat zəncirində problemlər qiymət dalğalanmalarına və gecikmələrə səbəb olub.
Bazarın əsas inkişaf sürücülərindən biri süni intellekt (AI) texnologiyalarıdır. AI sistemləri yüksək performanslı yaddaş tələb etdiyi üçün bulud provayderləri və iri data mərkəzləri SSD-lərə daha çox sərmayə yatırır.
Proqnozlara görə:
-
2025-ci ildə SSD bazarı 21,41 milyard dollar
-
2032-ci ildə isə 82,22 milyard dollar səviyyəsinə çata bilər
Orta illik artım tempi (CAGR) — 21,2%
Məlumatları fiziki olaraq məhv edən SSD
Team Group şirkəti Expert P35S adlı portativ SSD təqdim edib. Bu cihazın əsas xüsusiyyəti — məlumatların bərpa olunması mümkün olmayan aparat düyməsi ilə tam məhv edilməsidir.
Düyməyə basıldıqda yaddaş çipi fiziki olaraq sıradan çıxır və bu proses kompüterə qoşulmadan baş verir. Təsadüfi basılmanın qarşısını almaq üçün qoruyucu mexanizm mövcuddur.
Bu üsul proqram təminatlı silmədən daha etibarlı hesab olunur, çünki formatdan sonra məlumatlar çox vaxt bərpa edilə bilir.
Expert P35S:
-
Oxuma sürəti: 1000 MB/s
-
İnterfeys: USB-C 3.2 Gen 2 (10 Gb/s)
-
Ölçü: 90 × 40 × 18 mm
-
Çəki: 42 qram
-
Korpus: plastik
Team Group bu modeli dünyanın ən kompakt portativ SSD-lərindən biri kimi təqdim edir.
