PCIe nədir?

PCIe (Peripheral Component Interconnect Express) yüksək sürətli komponentləri birləşdirmək üçün interfeys standartıdır. Hər bir  kompüter anakartında GPU (həmçinin video kartlar kimi tanınır), RAID kartları, Wi-Fi kartları və ya əlavə SSD kartları əlavə etmək üçün istifadə edilə bilən çoxsaylı PCIe yuvaları var. Kompüterinizdə mövcud olan PCIe yuvalarının növləri satın aldığınız anakartdan asılı olacaq.

PCIe yuvalarının müxtəlif fiziki konfiqurasiyaları var: x1, x4, x8, x16, x32. X-dən sonrakı rəqəm PCIe yuvasının neçə zolağa malik olduğunu (məlumatların PCIe kartına və kartından necə ötürüldüyünü) göstərir. PCIe x1 slotunun bir zolağı var və hər dövrəyə bir bit sürətlə məlumat ötürə bilər. PCIe x2 slotunun iki zolağı var və hər dövrə üçün iki bit sürətlə məlumat ötürə bilər (və s.).

Siz PCIe x1 kartını PCIe x16 yuvasına daxil edə bilərsiniz, lakin kart daha az ötürmə qabiliyyəti alacaq. Eyni şəkildə, siz PCIe x8 kartını PCIe x4 yuvasına daxil edə bilərsiniz, lakin o, PCIe x8 yuvasında olduğu kimi ötürmə qabiliyyətinin ancax yarısını idarə edəcək. Əksər GPU-ların tam gücü ilə işləməsi üçün PCIe x16 yuvası tələb olunur.

Mövcud PCIe nəsilləri

PCIe standartları hazırda beş müxtəlif nəsildə təqdim olunur: PCIe 1.0, PCIe 2.0, PCIe 3.0, PCIe 4.0 və PCIe 5.0. İnterfeys genişliyi hər nəsil ilə ikiqat artır.

PCIe genişləndirmə kartı ilə hansı performansı əldə edəcəyinizi necə bilirsiniz? Sizin PCIe kartınız mövcud olan ən aşağı nəsildə işləyəcək. Beləliklə, PCIe 2.0 kartını PCIe 3.0 yuvasına daxil etsəniz, PCIe 2.0 performansını əldə edəcəksiniz.

PCIe 4.0

PCIe 4.0 standartı 2017-ci ildə çıxıb  və 64 GB/s ötürmə qabiliyyətini təmin edirdi, ancax 2019-cu ildə SSD-lərlə istifadə üçün əlçatan oldu. 2019-cu ilin iyulunda isə  AMD Ryzen 3000 seriyalı prosessorları ilə PCIe 4.0 x16-nı dəstəkləyən ilk masa üstü prosessorları çıxdı. Bunun üçün tam dəstəklənən X570 çipsetli yeni ana platalar lazım idi.

PCIe 5.0

Rəsmi PCIe 5.0 standartı 2019-cu ilin may ayında buraxıldı. O, 128 GB/s ötürmə qabiliyyətini təmin edəcək. Spesifikasiya əvvəlki nəsil PCIe ilə geriyə uyğundur və həmçinin siqnal bütövlüyünü yaxşılaşdırmaq üçün elektrik dəyişiklikləri və genişləndirmə kartları üçün geriyə uyğun CEM konnektorları daxil olmaqla yeni funksiyaları ehtiva edir. Intel, Alder Lake platforması ilə prosessor tərəfində PCIe 5.0 tətbiq edən ilk şirkət oldu. 

PCIe standartlarını müəyyən edən PCI-SIG, PCIe 4.0 və PCIe 5.0-ın bir müddət birlikdə mövcud olmasını gözləyir, PCIe 5.0, süni intellekt iş yükləri və şəbəkə tətbiqləri üçün GPU kimi maksimum ötürmə qabiliyyəti tələb edən yüksək performanslı tapşırıqlar üçün istifadə olunur. Beləliklə, PCIe 5.0 ilk növbədə məlumat mərkəzlərində, şəbəkə mühitlərində və korporativ yüksək performanslı hesablama (HPC) mühitlərində istifadə ediləcək, PC kompüterlərdə istifadə olunanlar kimi daha az intensiv proqramlar isə PCIe 4.0-da işləyəcək.

PCIe-nin gələcək nəsilləri: PCIe 6.0

2019-cu ilin iyun ayında PCI-SIG 2021-ci ildə PCIe 6.0 standartlarını buraxacağını demişdir (spesifikasiya hazırda 0.7 versiyadadır). Məhsulları 2023-cü il olmasa da, ən azı 2022-ci ilin sonuna qədər görəcəyimizi gözləmirik.

PCIe 6.0 eyni maksimum zolaq sayı (16) ilə PCIe 5.0-in ötürmə qabiliyyətini iki dəfə artıraraq 256 GB/s-ə çatdıracaq. Məlumat ötürmə sürətləri PCIe 5.0 üçün 32 GT/s ilə müqayisədə hər pin üçün 64 GT/s-ə çatacaq. PCIe 6.0-ın əvvəlki nəsil PCIe ilə geriyə uyğun olacağı gözlənilir.

PCIe nəsillərinin müqayisəsi